Τα συμπτώματα του άγχους δεν εμφανίζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις ηλικίες. Κάθε στάδιο ανάπτυξης έχει τις δικές του ανάγκες και ιδιαιτερότητες, γι’ αυτό και το άγχος συχνά «μεταμφιέζεται» σε συμπεριφορές που μπορεί εύκολα να παρερμηνευθούν ως πείσμα, απειθαρχία ή «κακή συμπεριφορά».
Παιδιά Προσχολικής Ηλικίας (4–6 ετών)
Σε αυτή την ηλικία, το άγχος εκδηλώνεται κυρίως μέσα από τη συμπεριφορά και το σώμα:
- Έντονη προσκόλληση στους γονείς ή άρνηση να πάνε στο νηπιαγωγείο
- Κλάμα ή ξαφνικές εκρήξεις φόβου χωρίς εμφανή λόγο
- Συχνοί πονοκέφαλοι, στομαχόπονοι ή γενικά παράπονα για «πονάκια» πριν το σχολείο
- Δυσκολία στον ύπνο, εφιάλτες ή φόβος να κοιμηθούν μόνα τους
- Αποφυγή κοινωνικών επαφών ή παιχνιδιού με άλλα παιδιά
Σε αυτή την ηλικία, το παιδί δεν μπορεί ακόμη να εκφράσει λεκτικά το άγχος του, γι’ αυτό το σώμα και η συμπεριφορά «μιλούν» στη θέση του.
Παιδιά Πρώτης Σχολικής Ηλικίας (7–9 ετών)
Τα παιδιά αρχίζουν να κατανοούν περισσότερο τον κόσμο γύρω τους και το άγχος τους συχνά σχετίζεται με την απόδοση και την κοινωνική αποδοχή:
- Υπερβολική ανησυχία για βαθμούς, λάθη ή την άποψη των δασκάλων
- Τελειομανία και ανάγκη για συνεχή επιβεβαίωση («Τα έκανα σωστά;»)
- Κοινωνικό άγχος: φόβος να μιλήσουν μπροστά σε άλλους ή να συμμετέχουν σε ομαδικά παιχνίδια
- Σωματικά συμπτώματα πριν από απαιτητικές δραστηριότητες (τεστ, εκδρομές, παρουσιάσεις)
- Απομόνωση ή αποφυγή νέων εμπειριών
Σε αυτή τη φάση, το άγχος συνδέεται συχνά με το σχολείο και την ανάγκη να «τα καταφέρουν».
Παιδιά Προεφηβικής Ηλικίας (10–12 ετών)
Το άγχος αρχίζει να παίρνει πιο «ενήλικες» μορφές σκέψης και ανησυχίας:
- Συνεχής ανησυχία για το μέλλον ή για γεγονότα που δεν έχουν συμβεί
- Αυξημένη αυτοκριτική και φόβος αποτυχίας ή ντροπής
- Εμφάνιση κρίσεων πανικού ή έντονων στιγμών φόβου χωρίς προφανή αιτία
- Κοινωνική απόσυρση, δυσκολία εμπιστοσύνης και διατήρησης φιλιών
- Αλλαγές στη διάθεση και μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβαναν
- American Academy of Child & Adolescent Psychiatry (AACAP)
- American Psychological Association (APA)
- National Institute of Mental Health (NIMH)
- World Health Organization (WHO)
